Phân tích bài Hai đứa trẻ của Thạch Lam – Ngữ Văn 11

100

Phân tích bài Hai đứa trẻ của Thạch Lam để thấy tác phẩm này dù không có cốt truyện đặc sắc nhưng thông qua tiếng nói nội tâm của nhân vật Liên thì từng mảnh đời bất hạnh hiện lên và mang đến cho tác phẩm thật nhiều xúc cảm… Bên cạnh đó, ta còn thấy ở Thạch Lam là một giọng văn đầy chất “thơ”, mộc mạc, giản dị, nhẹ nhàng và man mác buồn. Trong bài viết sau, hãy cùng 1meo.com tìm hiểu, cảm nhận và phân tích bài Hai đứa trẻ.

Mở bài: Trong giai đoạn văn học 1930 – 1945, nền văn học nước nhà đã chứng kiến sự trỗi dậy chuyển mình đầy ngoạn ngục của văn chương. Văn học giai đoạn này không chỉ đạt thành công trong lĩnh vực thơ mà trong văn xuôi cũng để lại nhiều dấu ấn chói lọi. Nhắc đến văn xuôi không thể không nhắc đến các sáng tác của nhóm Tự lực văn đoàn – những con người tài hoa nặng lòng với đất nước. Nhà văn Thạch Lam của Tự lực văn đoàn đã chọn cho mình một hướng đi riêng. Ông không hướng nhiều đến tình yêu đến sự giải phóng con người mà tìm về những gì gần gũi quen thuộc trong cuộc sống bình dị của con người. Điều đó được thể hiện rõ nét trong tác phẩm Hai đứa trẻ.

Giới thiệu về nhà văn Thạch Lam và truyện ngắn Hai đứa trẻ

Trước khi cảm nhận và phân tích bài Hai đứa trẻ, người đọc cần nắm được một số nét chính trong cuộc đời của tác giả Thạch Lam cũng như nội dung của tác phẩm.

Đôi nét về tác giả Thạch Lam

Thạch Lam (sinh năm 1909 – mất năm 1942) là một nhà văn Việt Nam, nổi tiếng trong nhóm Tự lực văn đoàn. Ông cũng là em ruột của hai thành viên nổi tiếng khác trong nhóm Tự lực văn đoàn là Nhất Linh và Hoàng Đạo. Thạch Lam sinh tại Hà Nội trong một gia đình công chức gốc quan lại, thuở nhỏ sống chủ yếu ở quê ngoại nơi phố huyện Cẩm Giàng tỉnh Hải Dương.

Thạch Lam có một tuổi thơ lam lũ, ngay từ nhỏ ông đã sớm ý thức được gánh nặng cơm áo gạo tiền. Thạch Lam mất vì bệnh lao phổi khi ông mới 32 tuổi cũng là vào lúc ông đang độ rực rỡ trên văn đàn. Thạch Lam là thành viên của nhóm Tự lực văn đoàn nhưng ngòi bút của ông lại rẽ nhánh đi gần hơn với cuộc sống của những người dân thường nghèo khó, lam lũ.

Truyện ngắn của Thạch Lam không có nhiều những tình tiết gây cấn hồi hộp, cao trào mà ông chủ yếu đi chuyên sâu vào phân tích diễn biến tâm lý nhân vật. Thạch Lam cũng không phê phán hay đánh giá nhân vật, hiện tượng mà ông chỉ nhẹ nhàng tái hiện lại chân dung nhân vật để người đọc tự cảm nhận. Vì vậy, khi đọc những sáng tác Thạch Lam, người đọc chỉ cảm thấy một nỗi buồn rất khẽ, man mác khắp trong tác phẩm.

Các sáng tác của ông có thể kể đến các tập truyện ngắn Gió đầu mùa (1937), Nắng trong vườn (1938), Sợi tóc (1942), tiểu thuyết Ngày mới (1939), tiểu luận Theo dòng (1941), tùy bút Hà Nội băm sáu phố phường (1943).

Tìm hiểu về thiên truyện Hai đứa trẻ

Truyện ngắn Hai đứa trẻ được trích từ tập truyện Nắng trong vườn (1938). Nội dung của hai đứa trẻ đã thể hiện lòng xót thương đối với những kỷ niệm cùng những ước mơ bình dị, cảm động của những em bé nơi phố huyện nghèo ngày xưa. Khi phân tích bài Hai đứa trẻ, ta thấy câu chuyện xoay quanh về một bức tranh ảm đạm đơn điệu của cuộc sống nơi phố huyện nghèo. Mỗi con người nơi đây đều ngày ngày lặp lại vòng tròn của cuộc sống bế tắc ao tù nước đọng này không lối thoát. Ánh sáng duy nhất trong chuỗi ngày đang héo tàn dần là ánh sáng thoáng qua của một đoàn tàu về đêm.

phân tích bài hai đứa trẻ và hình ảnh minh họa

Phân tích bài hai đứa trẻ của nhà văn Thạch Lam

Bức tranh thiên nhiên phố huyện

Bức tranh thiên nhiên được miêu tả theo trình tự thời gian từ chiều đến đêm. Câu chuyện được mở đầu bằng những câu văn êm dịu với những hình ảnh và âm thanh báo hiệu ngày đã tàn.

Đó là tiếng trống thu không trên chòi canh của huyện nhỏ. Những âm thanh ấy buông ra từng tiếng từng tiếng một để “gọi buổi chiều”. Tiếng trống ấy không hùng tráng, mạnh mẽ mà dường như cũng biếng nhác. Tiếng trống vang lên không khuấy động được mặt hồ yên tĩnh nơi cuộc sống tù túng mà khiến cuộc sống ấy càng thêm phần nhàm chán. Từ đó, gợi cho người đọc cảm giác thời gian và không gian cũng ngưng đọng lại trong giây phút này.

Khi phân tích bài Hai đứa trẻ, ta thấy khung cảnh thiên nhiên trong tác phẩm là buổi ngày tàn nhưng lại mang một vẻ đẹp rực rỡ hiếm có “Phương tây đỏ rực như lửa cháy và những đám mây ánh hồng như hòn than sắp tàn”. Dường như đây là phút huy hoàng cuối cùng của cảnh vật trước khi chìm khuất sau màn đêm. Trong không gian ấy còn văng vẳng những thanh âm quen thuộc của cuộc sống dân dã chốn đồng quê “tiếng ếch nhái kêu ran ngoài đồng ruộng”, “tiếng muỗi vo ve” trong cửa hàng nhỏ của Liên. Những âm thanh hòa vang nhau tạo nên một bản giao hưởng du dương nhưng trầm buồn.

Xem thêm:  Phân tích bài thơ Thương vợ của Tú Xương – Văn học 11

Dù là nơi phố huyện nhưng cách đo thời gian nơi đây vẫn theo lối cổ xưa qua từng tiếng trống báo hiệu, điểm xuyết vào đó là những âm thanh nơi hương đồng cỏ nội. Những âm thanh ấy như có linh hồn, có tâm trạng. Đó còn là khúc hát đượm buồn của lòng người. Ánh nắng cuối cùng sau khi bừng sáng thì đã nhường chỗ cho màn đêm bắt đầu xuất hiện.

Lúc đầu là cảnh nhá nhem tối khi bóng tối và ánh sáng đan xen nhau qua những hình ảnh phản chiếu trên mặt đá “những hòn đá nhỏ một bên sáng một bên tối”. Sau đó là màn đêm bao phủ “đường phố và các ngõ con dần dần chứa đầy bóng tối “Tối hết cả, con đường thăm thẳm ra sông, con đường qua chợ về nhà, các ngõ về làng lại càng sẫm đen hơn nữa”.

Bóng tối không đáng sợ như ta vẫn thường nghĩ, mà nó lại hiện lên đầy quen thuộc với người dân nơi đây mang những nét thi vị riêng “một đêm mùa hạ êm như nhung”, “đêm tối vẫn bao bọc chung quanh, đêm của đất quê và ngoài kia đồng ruộng mênh manh và yên lặng”. Bóng tối không chỉ bao phủ lên cảnh vật mà còn tràn dần đầy trong mắt của Liên, thấm vào tâm hồn ngây thơ, nhạy cảm của Liên trong giây phút này.

Phân tích bài Hai đứa trẻ, ta thấy trước bóng tối ấy, Liên cảm thấy “một nỗi buồn man mác trước cái giờ khắc của ngày tàn”. Một nỗi buồn mông lung thấm đẫm trong không gian. Có lẽ đó là nỗi buồn vốn có tự cổ chí kim của con người trước thời khắc ngày tàn, chứng kiến sự chảy trôi của thời gian cũng là sự chảy trôi của đời người.

Giữa đêm tối ấy vẫn được thắp sáng bởi ánh sáng nhỏ bé, le lói của “ngàn sao lấp lánh trên bầu trời đêm thăm thẳm lẫn vệt sáng nhấp nháy của đom đóm chập chờn” lẩn khuất trong những cành lá. Thiên nhiên phố huyện được miêu tả trong sự hòa hợp giữa âm thanh, hình ảnh, đường nét, màu sắc của ánh sáng và bóng tối.

Bức tranh thiên nhiên ấy được nhìn nhận trong đôi mắt ngây thơ của Liên vì thế bức tranh này vừa thơ mộng trữ tình lại vừa mang một nét u hoài nhẹ nhàng. Phân tích bài Hai đứa trẻ để thấy mỗi câu văn như một nét vẽ phác họa bức tranh thiên nhiên mang đậm dấu ấn phong cách Thạch Lam đẫm chất thơ. Những câu văn nhẹ nhàng êm dịu cũng như chính cuộc sống nhàm chán của người dân nơi đây.

Bức tranh cuộc sống con người

Bên cạnh bức tranh thiên nhiên, khi phân tích bài Hai đứa trẻ, người đọc còn ấn tượng bởi bức tranh sinh hoạt của con người nơi đây. Hình ảnh phiên chợ tàn càng gợi lên dáng vẻ im vắng nơi đây “Chợ họp giữa phố vãn từ lâu. Người về hết và tiếng ồn ào cũng mất. Trên đất chỉ còn rác rưởi, vỏ bưởi, vỏ thị, lá nhãn và lá mía. Một mùi âm ẩm bốc lên, hơi nóng của ban ngày lẫn với mùi cát bụi quen thuộc quá khiến cho chị em Liên tưởng là mùi riêng của đất, của quê hương này”.

Cách miêu tả tỉ mỉ nhưng chủ yếu chỉ tập trung vào những thứ còn sót lại sau phiên chợ tàn. Đó là dấu hiệu của một cuộc sống nghèo nàn không một chút hy vọng. Không có âm thành ồn ào để lắng nghe, không có hình ảnh đông đúc để ngắm nhìn, hai đứa trẻ chỉ có thể cảm nhận khung cảnh hiện tại, cảm nhận chút hơi thở cuộc sống thông qua thị giác và khứu giác.

Khi phân tích bài Hai đứa trẻ, ta thấy điều đó đã trở thành một điều quen thuộc quá đỗi bình thường mang đậm dấu ấn của cuộc sống nơi đây. Trong bóng chiều chập choạng cũng đã xuất hiện những bóng người tàn tạ. Đó là một vài người bán hàng về muộn, đòn gánh đã xỏ sẵn vào quang gánh nhưng vẫn còn đứng nói chuyện với nhau thêm ít câu. Còn mấy đứa trẻ nhà nghèo thì lom khom nhặt nhạnh một vài thứ còn sót lại trên mặt đất để tìm kiếm một chút sự sống cho riêng mình.

Những đứa trẻ trong độ tuổi này đáng lẽ phải được sống vui tươi hạnh phúc thì lại phải chịu áp lực của cơm áo gạo tiền. Cuộc sống mưu sinh cơ cực đã phần nào cướp mất đi tuổi thơ của các em. Trong quá trình phân tích bài Hai đứa trẻ, ta thấy trước cảnh tượng những con người nhặt nhạnh đồ ăn ấy, Liên động lòng thương nhưng chính Liên cũng không thể làm được chút gì để giúp đỡ những đứa trẻ kia.

Sự đồng cảm thương xót ấy xuất phát từ tấm lòng vị tha của Liên cũng như sự thấu hiểu của Liên dành cho chúng. Bởi lẽ, thật ra cuộc sống của chị em Liên không khá giả so với những kiếp người nghèo đói nơi đây. Cảnh nhà sa sút, bố Liên mất việc nên cả nhà Liên phải bỏ Hà Nội mà dọn về quê sống, mẹ Liên làm nghề hàng xáo. Còn chị em Liên được giao cho trông coi một cửa hàng tạp hóa nhỏ. Nhưng cửa hàng ấy, thật ra chỉ bán một vài nhu yếu phẩm cần thiết không hề xa hoa tráng lệ mà chỉ có mấy phong thuốc lào, mấy bánh xà phòng, mấy cút rượu,..

Xem thêm:  Tesol là gì? Yêu cầu đầu vào và Chương trình học của Tesol

Phân tích bài Hai đứa trẻ, người đọc nhận ra cuộc sống chị em Liên cũng đơn điệu lặp lại trong vòng tròn luẩn quẩn nơi đây. Đó còn là gánh hàng của chị Tí. Mẹ con chị Tí “ngày mò cua bắt tép”, tối đến lại dọn hàng nước ra đây nhưng “chả kiếm được bao nhiêu”. Thật ra, chị Tí dọn hàng ra đây như một thói quen. Ngoài ra, đó còn là gánh hàng của bác Siêu. Gánh phở của bác Siêu tỏa hương thơm nhưng tiếc thay món phở ấy lại là một thức quà xa xỉ.

Trong đêm đen ấy còn có gia đình bác Sẩm. Cả gia đình quây quần “ngồi trên mảnh chiếu rách, cái thau sắt để trước mặt, góp chuyện bằng mấy tiếng đàn bầu bật trong im lặng”, thằng con bò ra chiếu nghịch đất nhặt rác bẩn và tiếng hát ế ẩm của bác vẫn chờ có người khách đi qua để cất tiếng hát.

Và bức tranh ấy còn được hoàn thiện thêm bởi tiếng cười khanh khách của bà cụ Thi điên. Cụ hiện lên qua lời kể là một bà già hơi điên và nghiện rượu. Bà cụ xuất hiện không để lại ấn tượng về ngoại hình mà để lại ấn tượng về tiếng cười vang lên trong đêm tối, như một thanh âm rời rạc lạc điệu vang lên giữa khung cảnh tịch mịch của phố huyện. Những bước chân của bà cụ đi vào trong bóng tối cũng đã phần nào gợi lên một số phận bi thảm cô đơn, một cuộc đời mờ mịt không lối thoát.

Như Thạch Lam đã từng khẳng định về thiên chức của nhà văn “thiên chức của nhà văn cũng giống như những chức vụ cao quý khác là phải nâng đỡ những cái tốt để trong đời có nhiều công bằng và yêu thương hơn”. Khi phân tích bài Hai đứa trẻ, ta thấy tuy phản ánh cuộc sống đói khổ tù túng của người dân nơi phố huyện nhưng Thạch Lam còn phát hiện trong đó những vẻ đẹp bị khuất lấp trước cuộc sống nghèo khổ ấy.

Cuộc sống lặp lại giữa chốn ao tù nước đọng bế tắc nhưng dường như trong mỗi con người sống ở nơi đây vẫn có khát khao “Chừng ấy người trong bóng tối đang mong đợi một cái gì tươi sáng cho cuộc sống nghèo khổ hàng ngày của họ”. Phân tích bài Hai đứa trẻ để thấy dẫu đây chỉ là ước mơ còn mơ hồ chưa định hình nhưng điều đó đã cho thấy được họ vẫn là những con người còn ham sống còn thiết tha với cuộc đời này, không muốn tiếp tục quẩn quanh chìm khuất trong dòng đời nhạt nhòa này.

Cảnh vật cũng như con người đều gợi lên sự tàn tạ nghèo nàn. Con người cũng như bóng chiều đang tàn lụi dần bị che khuất bởi bóng tối của thời gian và trong bóng tối của đời người. Những âm thanh vang lên của cảnh vật, của những cuộc đối thoại rời rạc càng tô đậm thêm sự đơn điệu nơi đây. Nhưng trong cảnh tăm tối ấy bằng tấm lòng cảm thông sâu sắc, Thạch Lam đã phát hiện ra vẻ đẹp tâm hồn của những kiếp người đang tàn lụi dần theo thời gian. Đó chính là ánh sáng hy vọng, ánh sáng của niềm tin về một tương lai tốt đẹp. Có thể nói, phân tích bài Hai đứa trẻ giúp người đọc nhận ra ánh sáng trong suy nghĩ tươi đẹp của biết bao số phận…

Đoàn tàu bừng sáng chở theo hy vọng

Hai chị em Liên tuy buồn ngủ ríu cả mắt vẫn cố thức để được nhìn chuyến tàu đêm hoạt động. Bởi đó như là một thói quen. Đoàn tàu ấy đã trở thành sợi dây gắn kết mối quan hệ của chị em Liên với thế giới bên ngoài. Tàu chưa đến nhưng hai đứa trẻ đã lập tức hướng ánh nhìn về phái đoàn tàu sẽ xuất hiện dù khi chỉ nghe âm thanh của đoàn tàu từ xa vang vọng đến.

Khi phân tích bài Hai đứa trẻ, ta thấy trong thời khắc đó, Liên vội đánh thức An dậy, không muốn em bỏ lỡ chuyến tàu đêm vụt sáng. Tàu còn ở phía xa, Liên đã trông thấy ánh sáng xanh biết sát mặt đất như ma trơi, Liên xúc động khi nghe tiếng còi tàu từ xa vang vọng theo gió đến đây. Trong tâm trí Liên tiếng còi xe ấy đã trở thành một âm thanh mơ hồ xa xăm, như món quà đền đáp cho sự chờ đợi.

Hai chị em Liên choáng ngợp trước sự xuất hiện của đoàn tàu đang rầm rộ đi đến, lắng nghe tiếng động cơ dồn dập, tiếng rít mạnh vào ghi và cả tiếng nói cười vui vẻ xôn xao của hành khách đi tàu. Khi đoàn tàu chạy ngang, hai chị em mải mê ngắm nhìn ánh sáng vui tươi tỏa ra từ chiếc tàu, hình ảnh những vị khách xuất hiện, đồng và kèn lấp lánh.

Phân tích bài Hai đứa trẻ, người đọc nhận thấy ánh nhìn của hai chị em cứ dõi theo con tàu đang biến mất dần trong màn đêm chỉ để lại những đốm than đổ bay tung lên trên đường sắt, ánh sáng nhỏ nhoi của chiếc đèn xanh treo trên toa cuối cùng. Cứ thế tòa tàu đi xa mãi rồi mất hút sau rặng tre. Chiếc tàu không chỉ chở hành khách mà còn chở theo cả kỷ niệm về một miền ký ức xa xăm của Liên – nơi đó là Hà Nội phồn hoa với “những cốc nước lạnh xanh đỏ”.

Xem thêm:  Các cuộc đấu tranh tại châu Phi và khu vực Mĩ Latinh đầu thế kỉ 19

Nhưng tất cả giờ đây chỉ còn là quá khứ mà quá khứ ấy lại quá đối lập với hiện tại tù túng, nghèo nàn. Đoàn tàu tuy chỉ xuất hiện trong thoáng chốc nhưng đã mang đến một thế giới khác. Có thể thấy khi phân tích bài Hai đứa trẻ, ta nhận ra rằng, nếu phố huyện nghèo, im ắng thì đoàn tàu rộn rã tươi vui. Nếu phố huyện ngập chìm trong bóng tối thì đoàn tàu lại tràn ngập ánh sáng. Nếu phố huyện nghèo khó đến một bánh phở cũng là thứ hàng xa xỉ thì đoàn tàu lại sang trọng.

Đó chính là lý do chị em Liên thức đợi chuyến tàu đêm. Sự chờ đợi này hoàn toàn xứng đáng. Không biết tự bao giờ chuyến tàu đêm này lại trở thành một thói quen, một nguồn vui cho người dân nơi phố huyện nghèo khó. Và đoàn tàu kia còn là hy vọng về tương lai của người dân nơi đây trong đó có cả chị em Liên và An. Phân tích bài Hai đứa trẻ, người đọc nhận ra hình ảnh đoàn tàu mang ánh sáng le lói và chở theo biết bao hy vọng về những điều tốt đẹp.

Đánh giá tác phẩm khi phân tích bài Hai đứa trẻ

Phân tích bài Hai đứa trẻ để thấy đây là một tác phẩm truyện ngắn nhưng lại đậm chất thơ. Dường như với tác phẩm này, Thạch Lam đã xóa bỏ đi ranh giới giữa văn xuôi và thơ. Câu chuyện không có những tình tiết ly kỳ cao trào nhưng người đọc vẫn không thể ngừng lại, bị lôi cuốn theo dòng tâm trạng của Liên lúc nào không hay biết. Đó chính là cái tài của Thạch Lam trong việc xây dựng nhân vật, trong việc khắc họa tâm lý nhân vật.

Thạch Lam hướng ánh nhìn về cuộc sống hiện thực, ông không tô hồng cuộc sống ấy cũng không bôi đen nó. Thạch Lam đơn thuần phản ánh nó còn việc đánh giá phán xét, ông lại dành cho người đọc. Giữa bức tranh thiên nhiên, con người hiện lên quẩn quanh trong một cuộc sống tù túng, nhàm chán không lối thoát.

Nhưng không vì điều đó mà con người đánh mất đi ước mơ, hy vọng về tương lai – dù ước mơ ấy chỉ nhỏ nhoi, mơ hồ và thoáng qua. Phân tích bài Hai đứa trẻ, ta còn nhận ra nhà văn Thạch Lam không chỉ phát hiện những chuyển biến tinh tế trong nội tâm con người mà ông còn phát hiện cả vẻ đẹp khuất lấp của con người.

Kết bài: Phân tích bài Hai đứa trẻ, người đọc cảm thương cho số phận của chị em Liên cũng như số phận của người dân nơi phố huyện nghèo. Những trang viết như được dệt nên bằng sợi dây tâm trạng. Nó không dữ dội mãnh liệt nhưng lại nhẹ nhàng thấm sâu vào lòng người. Từ đó, tác phẩm đã gợi cho người đọc biết bao suy tư về những mảnh đời như chị em Liên trong cuộc sống này, thôi thúc ta cần những hành động. Đó chính là chiều sâu của tư tưởng nhân đạo, là sức mạnh trong ngòi bút của Thạch Lam – nhẹ nhàng tinh tế nhưng thâm trầm sâu lắng những nỗi niềm dành cho cuộc đời này.

Dàn ý phân tích bài Hai đứa trẻ của nhà văn Thạch Lam

Mở bài phân tích bài Hai đứa trẻ

  • Giới thiệu tác giả Thạch Lam cùng thiên truyện Hai đứa trẻ.
  • Đề cập nét độc đáo và riêng biệt trong phong cách sáng tác của Thạch Lam.
  • Nội dung và giá trị của truyện ngắn Hai đứa trẻ.

Thân bài phân tích bài Hai đứa trẻ

  • Phân tích bài Hai đứa trẻ qua bức tranh thiên nhiên phố huyện.
  • Bức tranh cuộc sống con người trong tác phẩm khi phân tích bài Hai đứa trẻ.
  • Hình ảnh đoàn tàu bừng sáng chở theo hy vọng.

Kết bài phân tích bài Hai đứa trẻ

  • Khẳng định giá trị cùng ý nghĩa của tác phẩm.
  • Cho thấy tinh thần nhân đạo cùng với phong cách sáng tác của nhà văn Thạch Lam.
  • Phân tích bài Hai đứa trẻ giúp mỗi chúng ta thêm yêu thương cuộc đời, trân quý những điều bình dị…

Khi phân tích bài Hai đứa trẻ, có thể thấy rằng những sáng tác của Thạch Lam không hấp dẫn người đọc bằng tính cách sắc nét của nhân vật hay những tình huống li kì. Những tác phẩm của Thạch Lam hấp dẫn và lôi cuốn bằng những cảm xúc tinh tế của một tâm hồn dễ rung động, nhất là với tình cảm nhân ái thấm vào từng trang truyện. Hy vọng qua bài viết về chủ đề cảm nhận và phân tích bài Hai đứa trẻ đã cung cấp cho bạn những kiến thức hữu ích để tham khảo. Chúc bạn luôn học tốt!

Xem chi tiết qua video:

Theo 1meo.com

Loading...

Từ khóa tìm kiếm:

  • bài hai đứa trẻ
  • phan tich hai dua tre van 11

BÌNH LUẬN

Please enter your comment!
Please enter your name here